Millət- I hissə

Millətləri bəzən dövlətlərlə qarışdırırlar.  Bununla belə, iki qurum çox fərqlidir.  Millət, qrupun ortaq bir xüsusiyyətə, xüsusiyyətə və ya adətlərə verdiyi əhəmiyyətə əsaslanan birlik hissi olan insanlar qrupudur.  Ortaq dil, din, etnik mənsubiyyət, irq və yaxud mədəniyyət çox vaxt milli kimliyin əsasını təşkil edir.  Həqiqətən də, millət sözünün mənşəyi belə əsasları təsdiq edir, çünki millət köhnə latın natus (doğum) sözünə əsaslanır və millətlər, ümumiyyətlə, birlik hissi daxil olduqları qrupa görə ortaq bir şeyə əsaslanan insanlardan ibarətdir. Bununla belə, qeyd etmək lazımdır ki, insanın doğulduğu hər bir qrup bir millətin əsasına çevrilmir;  məsələn, sağ əllilər qrupunda doğulmusunuzsa, çox güman ki, bu paylaşılan atribut əsasında milli birlik hissini hiss etmirsiniz.  Bununla belə, əgər siz anadangəlmə çerokilər, yəhudilər, litvalılar, serblər və ya xorvatlar qrupunun üzvüsünüzsə, həqiqətən də ”doğma qrupunuzda’ doğulmuş başqaları ilə paylaşılan atributlara əsaslanan milli birlik hissini hiss edə bilərsiniz.  Millət o zaman yaranır ki, qrupun paylaşdığı şeylərə əhəmiyyət verilir və ətrafında birlik hissi yaranır.

Dövlətlər və Millətlər:
Münasibətlər və Qarşılıqlı Əlaqələr Millətlər öz dövlətlərinə sahib ola bilər və ya olmaya da bilər.  Milli kimlik və ya millətçilik bir millətin dövlətinin yaranmasından əvvəl ola bilər.  Məsələn, sionizm (yəhudi millətçiliyi) və yəhudi milləti ilə eyniləşən insanların birliyi 1948-ci ildə İsrail dövlətinin yaradılmasından əvvəl mövcud idi. Sionist arqumentlər Teodor Herzl (1860-1904) kimi millətçi liderlərin əsərləri vasitəsilə irəli sürülürdü. Çaim Viezman (1874-1952) və Israil Zanqvil (1864-1926).  1948-ci ildən əvvəlki bu və digər sionist liderlərin səyləri xalqlar və dövlətlər arasında fərqin saxlanmasının vacibliyini sübut edir.  Millətlər öz dövlətlərini əldə etməmişdən çox əvvəl böyüyə və özlərini müəyyən edə bilərlər.

Üstəlik, bir millət millətə uyğun bir dövlətin sərhədləri daxilində deyil, ayrıca bir dövlətin ərazisində yaşasa da, milli kimlik mövcud ola bilər.  Bu, Kanadanın Kvebek əyalətindəki bir çox fransız sakinlərinin millətçi liderlərinə görə vəziyyətini təsvir edir.  Fransız dilli kanadalılar, ingilis vətəndaşları kimi, Kanada hökümətinin hakimiyyəti altındadırlar.  Bununla belə, bir çox fransız-kanadalılar ortaq dil və mədəniyyətə əsaslanan milli kimlik hissini hiss edirlər.  Milliyyətçi təzyiqlər fransız dilini Kvebekin rəsmi dili edən Fransız Dili Xartiyasının (1977) qəbul edilməsinə səbəb oldu.  Milliyyətçilik əhval-ruhiyyəsi Kvebekin Kanadadan ayrılması və suveren Kvebek respublikasının yaradılması tələbləri ilə yekunlaşdı.  1980-ci ildə millətçilər referendum yolu ilə Kanadadan ayrılmağa çalışdılar, lakin uğursuz oldular.  1994-cü ildə Jak Parizau, qismən Kvebekin ayrılması və müstəqilliyi üçün çağırış edən başqa bir referendumu dəstəkləmək vədinə görə Kvebekin qubernatoru seçildi.  1995-ci ilin oktyabrında keçirilən referendum ən kiçik fərqlə (seçicilərin 50,56 faizi ayrılmanın əleyhinə, 49,44 faizi isə ayrılmağı dəstəkləyib) keçə bilmədi.  Hələlik Fransa-Kanada milləti öz suveren dövləti (müstəqil Kvebek) olmadan və legitimliyini rədd etdiyi ayrıca suveren dövlətin (Kanada) ərazisində mövcuddur.

Millətçi təzyiqlər Kanada dövlətinin sərhədlərini dəyişdirə bilməsə də, bu cür təzyiqlər son onilliklərdə Yuqoslaviyanın sərhədlərinin yenidən cızılmasına və nəticədə dağılmasına səbəb oldu.  Yuqoslaviya 1918-ci ildə yaradılmışdır,  onun ərazisi ilk növbədə keçmiş Osmanlı İmperiyasının və Avstriya-Macarıstanın bölgələrindən çıxdı.  Yuqoslaviya əvvəldən rəqib millətçi qrupların mövcudluğuna görə potensial olaraq qeyri-sabit idi.

QAYNAQ: Ellen Grigsby- Analyzing Politics
TƏRCÜMƏÇİ: Sara Ağayeva
HƏMÇİNİN BAX: Rus-Türk müharibələri – 350 ilin qarşıdurması
HƏMÇİNİN BAX: Almaniya Rusiyadan necə asılı hala düşdü?