Mete xaqanın İmperatoriçaya məktubu

Hunlar, İmperator Qaonun ölümündən sonra hakimiyyətə gələn İmperator Hui (194-188) və İmperatoriça Qao (187-180) dövründə gücləndi. Mete Çini qarışıqlıqda idarə etməyə çalışan imperatoriçaya bir məktub göndərdi:

 

“Mən tənha bir hökmdaram. Mən bataqlıqda doğulmuşam, vəhşi mal-qara və atların geniş torpaqlarında böyümüşəm. Dəfələrlə səfərlərdə olmuşam. Mən də Çinə səyahət etmək istəyirəm. Müttəfiqləriniz təkdir,
tək otururlar. Hər iki hökmdar bədbəxt və narahatdır. Əlimdə olanı təqdim etmək istəyirəm”.

 

İmperatoriça evlilik təklifi edən bu məktuba çox əsəbiləşdi. Çen Pinq, Fan Kuai, Ji Bu kimi insanları hüzuruna çağırdı. Məktubu və ekspedisiyanı gətirən və Hunlara hücum edən elçinin başının çıxarılması ilə bağlı müzakirələrə başladı. Fan Kuai, 100.000 nəfərlik ordusu ilə Hun torpaqlarını tamamilə əzə biləcəyini söylədi. Ji Bu buna etiraz etdi. Daha öncə Han İmperiyasına qarşı vuruşan Çen Şi üsyan etdiyində, 320 min insanla üz-üzə gələn Çin ordusu zamanı Fan Kuai üst general idi. Hunlar İmparator Qaonu mühasirəyə aldıqda, Fan Kuai çöldən heç bir fayda görmədi, yayda mühasirədə ac qaldı. Bacarmadıqlarını, bu biabırçılığın hələ də Çinin hər yerində bilindiyini, Fan Kuai’nin 100 minlik bir ordu ilə yürüşünün Çinə böyük bir zərbə olacağını, aldanmağa ehtiyac olmadığını, Hunların güclü olmasını, onlara qarşı şirin sözlər istifadə olunması və sərt sözlərdən qaçınılması lazım olduğu qeyd etdi. Bunu dinləyən imperatriça cavab olaraq aşağıdakı məktubu göndərdi:

 

“Tanhu yoxsul ölkəmizi unutmadı; məktublar bağışladı, yazıq ölkəmiz qorxdu və narahat oldu. Mən özüm geri dönürəm; qocayam, nəfəsim çatmır, saçlarım və dişlərim tökülüb, yeriməyim pozulub. Tanhu eşitdikləri ilə kifayətlənməməlidir. Kasıb ölkəmiz günahkar deyil; bağışlayan insan olmalısız. Sizə iki imperator arabasını, iki baş atını təqdim edirəm ”.

 

Mete məktubu oxuduqda ona bir elçi göndərərək təşəkkür etdi, ona bir at hədiyyə etdi və sonra Çin sarayından bir sülalə qızı ona göndərildi və evlilik yolu ilə sülh müqaviləsi bağlandı.

QAYNAQ: Kürşat Yıldırım- Hun tarihi
TƏRCÜMƏÇİ: Aysel Əzizova
HƏMÇİNİN BAX: Sahillərin geneti təsnifatı
HƏMÇİNİN BAX: Tehsilim.org/abay-qazax-milli-pedaqoji-universiteti/